İş
Fazla Mesai Alacağı: Hesaplama, İspat ve Zamanaşımı
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmanın ücreti nasıl hesaplanır, fazla mesai nasıl ispatlanır, imzalı bordrolar ne anlama gelir?
Kısaca
- Haftalık kırk beş saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve yüzde elli zamlı ödenir.
- Yıllık fazla çalışma iki yüz yetmiş saati aşamaz.
- Fazla çalışmayı ispat yükü işçidedir; tanık ve kayıtlar önemlidir.
- Zamanaşımı beş yıldır; dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
Fazla mesai, işçilik alacağı davalarında en sık tartışılan kalemdir. Doğru hesaplanması için çalışma düzeninin, ara dinlenmelerinin ve ücretin ayrıntılı ortaya konması gerekir.
Fazla çalışma nedir?
İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir. Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle kırk beş saatin altında belirlenmişse, aradaki süreler fazla sürelerle çalışma olarak yüzde yirmi beş zamlı ödenir.
Denkleştirme
Taraflar anlaşırsa haftalık çalışma süresi, haftanın günlerine farklı dağıtılabilir. İki aylık süre içinde ortalama haftalık çalışma süresi kırk beş saati aşmıyorsa fazla çalışma doğmaz. Bu süre toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar artırılabilir. Denkleştirme yapıldığı ise işverence ispatlanmalıdır.
İspat
- Yazılı kayıtlar: Giriş-çıkış kartları, puantaj, iş yeri yazışmaları, e-postalar.
- Tanıklar: Aynı dönemde çalışmış ve çalışma düzenini bilen kişiler.
- Bordrolar: Fazla mesai tahakkuku içeren ve işçi tarafından imzalanan bordroya karşı, kural olarak yazılı delille itiraz gerekir. Tahakkuku olmayan imzalı bordrolar ise fazla mesai yapılmadığını tek başına göstermez.
Tanık beyanlarına dayanan hesaplarda mahkemeler hakkaniyet gereği belirli oranda indirim yapabilmektedir.
Fazla mesaide sınırlar
- Haftalık çalışma
- En çok 45 saat
- Fazla çalışma zammı
- %50
- Yıllık fazla çalışma
- En çok 270 saat
- Zamanaşımı
- 5 yıl
Kalemleri işçilik alacakları aracıyla yaklaşık olarak hesaplayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Fazla mesai ücretin içinde sayılabilir mi?
Sözleşmede fazla çalışmanın ücrete dahil olduğu kararlaştırılabilir; ancak yargı uygulamasına göre bu, yıllık iki yüz yetmiş saatle sınırlıdır ve aşan kısım ayrıca ödenir.
Fazla mesai yerine izin kullanabilir miyim?
İşçi isterse fazla çalışma karşılığında, çalıştığı her saat için bir buçuk saat serbest zaman kullanabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
