A
- Arabuluculuk
- Tarafların, tarafsız bir arabulucunun yardımıyla bir araya gelerek çözüm aradığı yöntem. İşçi-işveren, ticari para alacağı, tüketici, kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce zorunludur. Ayrıntılar
- Avans faizi
- Ticari işlerde, oran kararlaştırılmamışsa uygulanan ve Merkez Bankası’nın kısa vadeli avans işlemlerindeki oranına göre belirlenen faiz.
- Ayıplı mal
- Sözleşmeye, ambalajında ya da reklamında belirtilen niteliklere uymayan veya kullanım amacını ya da değerini azaltan eksiklikler taşıyan mal. Rehber
- Ayrılma akçesi
- Limited şirketten çıkan ya da çıkarılan ortağa, payının gerçek değerine göre ödenen bedel. Rehber
B
- Bedel tespiti ve tescil davası
- Kamulaştırmada uzlaşma sağlanamazsa idarenin açtığı, taşınmazın değerinin mahkemece belirlendiği ve tapunun idare adına tesciline karar verilen dava. Rehber
- Borca batık tereke
- Ölüm tarihinde borçları malvarlığından fazla olan tereke. Bu durumun açıkça belli ya da resmen tespit edilmiş olması hâlinde miras reddedilmiş sayılır. Rehber
- Butlan
- Bir işlemin baştan itibaren hükümsüz olması. Örneğin pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran genel kurul kararları batıldır ve süreye bağlı olmadan ileri sürülebilir.
C
- Cayma hakkı
- Mesafeli satışlarda tüketicinin, kural olarak malın tesliminden itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkı.
- Cezai şart
- Borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmesi önceden kararlaştırılan tutar. Hâkim fahiş cezai şartı indirebilir; tacirler bu indirimi isteyemez.
D
- Dava şartı
- Mahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması gereken şart. Zorunlu arabuluculuk, birçok uyuşmazlıkta bir dava şartıdır.
- Destekten yoksun kalma tazminatı
- Ölen kişinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve diğer yakınların uğradığı kaybın karşılığı olan maddi tazminat.
E
- Ecrimisil
- Bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişiden istenebilen kullanma bedeli (haksız işgal tazminatı).
- Esas sözleşme
- Şirketin unvanı, merkezi, konusu, sermayesi ve organlarını düzenleyen kuruluş belgesi. Rehber
G
- Gecikmiş itiraz
- Elde olmayan bir sebeple ödeme emrine süresinde itiraz edemeyen borçlunun, engelin kalkmasından itibaren üç gün içinde yaptığı itiraz.
- Genel kurul
- Şirket ortaklarının ya da pay sahiplerinin oluşturduğu ve kanunda sayılan önemli kararları alan organ. Rehber
H
- Haciz
- Alacaklının alacağını tahsil edebilmesi için borçlunun malları üzerine icra dairesince el konulması. Rehber
- Hak düşürücü süre
- Geçmesiyle hakkın tamamen ortadan kalktığı süre. Zamanaşımından farklı olarak hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
- Haksız fiil
- Kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar verilmesi. Zarar veren, zararı gidermekle yükümlüdür.
- Haksız rekabet
- Rakipler ya da tedarikçiler ve müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı ticari davranışlar. Rehber
İ
- İbraname
- Alacaklının, alacağını aldığını ya da talepte bulunmayacağını beyan ettiği belge. İş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden düzenlenen ibraname geçersizdir.
- İhtarname
- Bir kişiye, hukuki sonuç doğurması amacıyla yapılan yazılı bildirim; genellikle noter aracılığıyla gönderilir.
- İhtiyati haciz
- Alacağın tahsilini güvence altına almak için, dava ya da takip sonuçlanmadan önce borçlunun mallarına geçici olarak el konulması.
- İhtiyati tedbir
- Dava sonuçlanana kadar uyuşmazlık konusu üzerinde hakların korunması için mahkemece verilen geçici karar; örneğin tapuya devir yasağı konulması.
- İlamsız takip
- Mahkeme kararı olmadan başlatılan icra takibi. Borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Rehber
- İnkâr tazminatı
- Haksız itirazı nedeniyle takibi durduran borçlunun, itirazın iptali ya da kaldırılması hâlinde ödediği ve alacağın yüzde yirmisinden az olmayan tazminat.
- İşe iade
- İş güvencesi kapsamındaki işçinin, geçerli neden olmadan feshedilen sözleşmesine dönmesi için açılan dava ve sonuçları. Rehber
- İştirak nafakası
- Velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması için ödediği nafaka.
- İtirazın iptali davası
- Borçlunun itirazıyla duran ilamsız takibin devamı için, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılan dava. Rehber
K
- Kambiyo senedi
- Çek, bono ve poliçe. Bu senetlere dayanan takiplerde itiraz süresi beş gündür. Rehber
- Kamulaştırmasız el atma
- İdarenin kamulaştırma yapmadan bir taşınmazı fiilen kullanması ya da imar planıyla kullanılamaz hâle getirmesi. Rehber
- Katılma alacağı
- Edinilmiş mallara katılma rejiminde, mal rejiminin sona ermesi hâlinde eşlerin birbirlerinin artık değerinin yarısı üzerindeki alacağı.
- Kıdem tazminatı
- En az bir yıllık kıdemi olan işçiye, kanunda sayılan fesih hâllerinde her tam yıl için otuz günlük ücret üzerinden ödenen tazminat.
- Konkordato
- Borçlarını ödemekte güçlük çeken borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla yaptığı yeniden yapılandırma anlaşması. Rehber
M
- Menfi tespit davası
- Borçlu olmadığının tespiti için açılan dava. Ödeme yapılmışsa istirdat davasıyla paranın geri alınması istenebilir.
- Mirasçılık belgesi
- Mirasçıları ve miras paylarını gösteren, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınan belge (veraset ilamı).
- Muris muvazaası
- Miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışı satış gibi göstermesi. Tapu iptal ve tescil davasına konu olur. Rehber
- Müşavirlik
- Avukatın bir şirkete, belirli süreli yazılı sözleşmeyle sürekli hukuki danışmanlık hizmeti vermesi. Ayrıntılar
O
- Ortaklığın giderilmesi
- Paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki bir malın aynen bölünmesi veya satılarak bedelinin paylaştırılması için açılan dava (izale-i şuyu). Rehber
Ö
- Ödeme emri
- İcra takibinde borçluya gönderilen ve borcu ödemesini ya da süresinde itiraz etmesini isteyen belge.
S
- Saklı pay
- Miras bırakanın, vasiyet ve bağışlarla ortadan kaldıramayacağı, kanunun belirli mirasçılara ayırdığı pay. Rehber
- Sebepsiz zenginleşme
- Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişinin, bu zenginleşmeyi geri verme yükümlülüğü.
- Sigorta Tahkim Komisyonu
- Sigortalılar ile sigorta şirketleri arasındaki uyuşmazlıkları hakem yoluyla çözen kurum. Rehber
T
- Tebliğ
- Bir belgenin kanuni usule uygun olarak ilgilisine bildirilmesi. Birçok hukuki süre tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
- Temerrüt
- Muaccel bir borcun zamanında ifa edilmemesi. Faiz ve tazminat sonuçları doğurur. Rehber
- Tenkis davası
- Saklı payı zedelenen mirasçının, miras bırakanın tasarruflarının saklı payı aşan kısmının indirilmesi için açtığı dava.
U
- Uzlaştırma
- Kanunda sayılan bazı suçlarda şüpheli ya da sanık ile mağdurun, uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalıştığı ceza muhakemesi kurumu.
V
- Velayet
- Ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimine ilişkin ana ve babanın hak ve yükümlülükleri. Rehber
- Vekâletname
- Bir kişinin başka bir kişiye kendi adına işlem yapma yetkisi verdiği belge; dava vekâletnamesi noterden düzenlenir.
- VERBİS
- Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi. Kayıt yükümlülüğü belirli eşikleri aşan veri sorumluları için zorunludur. Rehber
Y
- Yoksulluk nafakası
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında bağlanan nafaka.
Z
- Zamanaşımı
- Belirli sürenin geçmesiyle alacağın dava ya da takip yoluyla istenemez hâle gelmesi. Borçlunun ileri sürmesi gerekir. Rehber