Şirketler
Genel Kurul Kararının İptali: Kimler, Ne Zaman, Hangi Sebeple Dava Açabilir?
Anonim ve limited şirkette kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı iptal ve butlan davası.
Kısaca
- İptal davası karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır.
- Toplantıda olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi dava açabilir.
- Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran kararlar batıldır; süreye bağlı değildir.
- Dava şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır.
Genel kurul, şirketin en üst karar organıdır. Ancak çoğunluğun aldığı her karar hukuka uygun değildir. Azınlıkta kalan pay sahibi; kâr dağıtılmaması, sermaye artırımında rüçhan hakkının usulsüz kısıtlanması ya da toplantıya usulsüz çağrı gibi durumlarda kararın iptalini mahkemeden isteyebilir.
Hangi kararlar iptal edilebilir?
Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesine göre kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olan genel kurul kararlarının iptali istenebilir. Dürüstlük kuralına aykırılık, çoğunluğun şirket menfaatini değil kendi kişisel çıkarını gözeterek azınlığı zarara uğratması hâlinde sıkça gündeme gelir.
Kimler dava açabilir?
- Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi.
- Toplantıya katılmamış olsa bile; çağrının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini ya da toplantıya yetkisiz kişilerin katıldığını ileri süren pay sahibi.
- Yönetim kurulu ve kararın yerine getirilmesi hâlinde kişisel olarak sorumlu olacak yönetim kurulu üyeleri.
Muhalefet şerhi, iptal davasının en çok kaçırılan şartıdır. Toplantıda karara olumsuz oy vermek yetmez; muhalefetin tutanağa yazdırılması gerekir. Tutanak imzalanmadan önce şerhin yazıldığını kontrol edin.
İptal ile butlan arasındaki fark
Kanunun 447. maddesi bazı kararları baştan batıl sayar: pay sahibinin genel kurula katılma, asgari oy, dava açma, bilgi alma ve inceleme gibi vazgeçilmez haklarını sınırlayan ya da ortadan kaldıran kararlar ile şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine aykırı kararlar. Butlan, üç aylık süreye bağlı değildir ve her ilgili tarafından ileri sürülebilir. Hangi kararın iptal, hangisinin butlan kapsamında olduğunun doğru ayrılması dava stratejisini belirler.
Dava sürecinde tedbir
Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Kararın yerine getirilmesi şirkete ya da pay sahibine telafisi güç zarar verecekse mahkemeden yürütmenin geri bırakılması istenebilir; mahkeme gerekirse teminat ister. İptal kararı kesinleştiğinde bütün pay sahipleri için hüküm doğurur ve ticaret siciline tescil ile ilan edilir.
Limited şirketlerde durum
Limited şirket genel kurul kararlarının iptalinde de anonim şirkete ilişkin hükümler uygulanır. Üç aylık süre ve muhalefet şartı burada da geçerlidir. Ortaklar arasında ciddi bir güven kaybı varsa iptal davasının yanında haklı sebeple çıkma ya da şirketin feshi seçenekleri de değerlendirilmelidir.
Temsilî örnek
Şirket yıllardır kâr etmesine rağmen genel kurul, çoğunluk pay sahiplerinin yönetim kurulu üyesi olarak yüksek huzur hakkı almasına karar verip kâr dağıtmamayı sürdürdü. Azınlık pay sahibi toplantıda muhalefet şerhi koydu ve üç ay içinde iptal davası açtı. Mahkeme, kararların şirket menfaatiyle açıklanamayacağını ve azınlığı sistematik olarak kârdan yoksun bıraktığını değerlendirdi.
Dava açmadan önce
- Toplantı çağrısı ve gündem ilanı
- Hazır bulunanlar listesi
- Muhalefet şerhinin yer aldığı tutanak
- Esas sözleşme ve iç yönerge
- Finansal tablolar ve faaliyet raporu
- Karar tarihi ve üç aylık sürenin son günü
Sık sorulan sorular
Üç aylık süre ne zaman başlar?
Süre karar tarihinden başlar; kararın tescil ya da ilan tarihinden değil. Bu süre hak düşürücüdür, kaçırılırsa iptal istenemez.
İptal davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Genel kurul kararının iptali bir para alacağı davası olmadığından ticari davalardaki zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir.
Toplantıya vekil gönderdim, muhalefeti vekil koyabilir mi?
Evet. Usulüne uygun yetkilendirilmiş temsilci, pay sahibi adına olumsuz oy verip muhalefet şerhi koyabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
