Şirketler
Limited Şirkette Pay Devri: Noter, Genel Kurul ve Tescil Adımları
Limited şirket payı nasıl devredilir, genel kurul onayı neden gerekir, devreden ortağın vergi ve SGK borçlarından sorumluluğu ne zaman sürer?
Kısaca
- Devir sözleşmesi yazılı yapılır ve imzalar noterce onaylanır.
- Esas sözleşmede aksi yazmıyorsa devir, genel kurulun onayıyla geçerli olur.
- Devir pay defterine işlenir ve ticaret siciline tescil ettirilir.
- Payını devreden ortak, devirden önceki döneme ait kamu borçlarından sorumlu kalabilir.
Limited şirket, ortaklar arasındaki güvene dayanan bir şirket türüdür. Bu yüzden kanun, ortaklıktan ayrılmayı ve yeni bir ortağın girmesini anonim şirkete göre daha sıkı kurallara bağlamıştır. Pay devri basit bir satış gibi görünse de sözleşmenin şekli, genel kurul kararı ve tescil eksik kalırsa devir hiç gerçekleşmemiş sayılabilir.
1. Devir sözleşmesi ve noter onayı
Türk Ticaret Kanunu’nun 595. maddesine göre esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlem yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onaylanır. Sözleşmede devredilen payın itibari değeri, devir bedeli, ödeme biçimi ve devredenin şirkete karşı varsa yan yükümlülükleri açıkça yazılmalıdır.
Devir bedelinin gerçek değeri yansıtması, ileride vergi incelemesi ve ortaklar arası tartışmalar bakımından önemlidir. Bedelin banka aracılığıyla ödenmesi ispatı kolaylaştırır.
2. Genel kurul onayı
Esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe pay devri genel kurulun onayıyla geçerli olur. Onay, önemli kararlar arasında sayılır: genel kurulda temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun olumlu oyu gerekir.
- Genel kurul, esas sözleşmede aksi yazmıyorsa sebep göstermeden onay vermeyebilir.
- Genel kurul, onay talebinden itibaren üç ay içinde reddetmezse onay verilmiş sayılır.
- Esas sözleşme, onay aranmayacağını ya da belirli sebeplerle reddedilebileceğini düzenleyebilir.
Tek ortaklı limited şirkette genel kurul, ortağın kendisidir. Payın tamamı devrediliyorsa ortak kararı yazılı olarak alır ve karar defterine işler; yine de sözleşme şekline ve tescile uyulmalıdır.
3. Pay defteri ve tescil
Onaydan sonra müdürler devri pay defterine kaydeder ve ticaret siciline tescil ettirir. Tescil, devrin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi bakımından önemlidir. Ticaret sicili müdürlüğü; noter onaylı devir sözleşmesini, genel kurul kararını ve güncel ortaklar listesini ister.
4. Devreden ortağın kamu borçlarından sorumluluğu
6183 sayılı Kanun’un 35. maddesine göre limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarından sermaye payları oranında sorumludur. Payını devreden ortak, devirden önceki döneme ait bu borçlardan devralanla birlikte sorumlu olmaya devam edebilir. Bu nedenle devirden önce şirketin vergi dairesi ve SGK borç durumunun belgelenmesi, sözleşmeye de bu borçların kim tarafından karşılanacağının yazılması gerekir.
Pay devrinde akış
- Esas sözleşme kontrolü
- Devir sınırlaması var mı?
- Devir sözleşmesi
- Yazılı, imzalar noter onaylı
- Genel kurul onayı
- Önemli karar nisabı
- Onay talebine sessizlik
- 3 ay sonra onay sayılır
- Pay defteri ve tescil
- Müdürler yaptırır
Temsilî örnek
Üç ortaklı bir limited şirkette ortaklardan biri payını üçüncü bir kişiye sattı ve imzaları noterde onaylattı; ancak genel kurul kararı alınmadı ve tescil yapılmadı. Bir yıl sonra şirketin vergi borcu nedeniyle devreden ortağa ödeme emri geldi. Devir genel kurulca onaylanmadığından hukuken tamamlanmamıştı; ortak, hâlâ şirket ortağı sayıldı. Sorunu çözmek için önce genel kurul onayı alındı, ardından devreden ortağın devir öncesi döneme ait borçlar için devralanla yaptığı rücu sözleşmesine dayanıldı.
Devirden önce hazırlanacaklar
- Güncel esas sözleşme ve pay defteri
- Vergi dairesi ve SGK borç durumu yazıları
- Son bilanço ve şirketin varsa davaları
- Devir bedelinin ödeneceği banka bilgisi
- Genel kurul toplantı ve karar taslağı
- Müdürlük görevinde değişiklik olacaksa atama kararı
Sık sorulan sorular
Pay devri için şirket müdürünün imzası yeterli mi?
Hayır. Devir, payı devreden ile devralan arasında yapılır; şirketin onayı genel kurul kararıyla verilir. Müdür, kararın ardından pay defterine kayıt ve tescil işlemlerini yürütür.
Devir bedelini düşük göstermek sorun olur mu?
Gerçeğe aykırı bedel, vergi incelemesinde ve ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda aleyhinize sonuç doğurabilir. Bedelin gerçek değeri yansıtması önerilir.
Genel kurul onay vermezse ne olur?
Esas sözleşmede sınırlama yoksa genel kurul sebep göstermeden onay vermeyebilir. Bu durumda ortağın ayrılmak için haklı sebeplere dayanarak mahkemeden çıkma izni istemesi gündeme gelebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
