Yabancılar ve Vatandaşlık
Türk Vatandaşlığı ve İkamet İzni: Süreler, Başvuru Yolları ve Ret
İkamet izni türleri, uzatma ve ret; genel yoldan beş yıllık ikametle, evlilik yoluyla ve istisnai yoldan Türk vatandaşlığı başvurusu.
Kısaca
- İkamet izni uzatma başvurusu, iznin süresi dolmadan yapılmalıdır.
- Ret kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir.
- Genel yoldan vatandaşlıkta kesintisiz beş yıl ikamet aranır.
- Türk vatandaşıyla evlilikte en az üç yıl evli olmak gerekir.
Türkiye’de yaşamak, çalışmak ya da kalıcı olarak yerleşmek isteyen yabancılar için ikamet izni ve vatandaşlık süreçleri, belgelerin eksiksizliği ve sürelere uyum gerektirir. Küçük bir eksiklik başvurunun reddine, süresi geçen bir izin ise sınır dışı sürecine yol açabilir.
İkamet izni türleri
- Kısa dönem ikamet izni: Turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, eğitim gibi amaçlarla.
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşının ya da ikamet izni sahibi yabancının eşi ve çocukları için.
- Öğrenci ikamet izni: Türkiye’de ön lisans, lisans ya da lisansüstü eğitim alanlar için.
- Uzun dönem ikamet izni: Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılar için.
Uzatma başvurusu, mevcut iznin süresi dolmadan yapılmalıdır. Ret, iptal ya da uzatmama kararlarına karşı tebliğden itibaren idare mahkemesinde dava açılabilir; dava sürecinde yürütmenin durdurulması istenmesi önemlidir.
Genel yoldan vatandaşlık
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’na göre genel yoldan başvuruda; ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla göstermek, genel sağlık bakımından tehlike oluşturmamak, iyi ahlak sahibi olmak, yeterli derecede Türkçe konuşabilmek, geçimini sağlayacak gelire sahip olmak ve millî güvenlik bakımından engel oluşturmamak şartları aranır. Yurt dışında geçirilen sürelerin toplamı belirli bir sınırı aşarsa ikamet kesintiye uğramış sayılabilir.
Evlilik yoluyla vatandaşlık
Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancı başvurabilir. Aile birliği içinde yaşamak, evlilik birliğinin gereklerine aykırı bir faaliyette bulunmamak ve millî güvenlik bakımından engel oluşturmamak şartları aranır.
Kesintisiz ikamet sürenizi ve en erken başvuru tarihinizi vatandaşlık ve ikamet süresi aracıyla hesaplayabilirsiniz. Giriş-çıkış kayıtlarınızı e-Devlet’ten ya da göç idaresinden almanız, hesabın doğruluğu için önemlidir.
Sınır dışı riski
Süresi dolmuş izinle kalmak idari para cezası, giriş yasağı ve sınır dışı sürecine yol açabilir. Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava süresince kural olarak sınır dışı işlemi uygulanmaz.
Temsilî örnek
Türkiye’de altı yıldır aile ikamet izniyle yaşayan bir yabancı, vatandaşlık başvurusu yapmak istedi. Giriş-çıkış kayıtları incelendiğinde son beş yılda yurt dışında geçen sürelerin sınırın üzerinde olduğu görüldü. Başvuru, sürelerin uygun hâle geldiği tarihe ertelendi; böylece ret kararı ve yeni bir bekleme süresi riski önlendi.
Hazırlık listesi
- Pasaport ve ikamet kartı
- Giriş-çıkış kayıtları
- Adres kayıt belgesi
- Gelir belgeleri
- Evlilik ve nüfus belgeleri
- Yeminli tercüme ve apostil gereken belgeler
Sık sorulan sorular
Vatandaşlık başvurusu reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararına karşı idari yargı yolu açıktır. Ancak bazı kararlarda idareye takdir yetkisi tanındığından, ret gerekçesinin incelenmesi ve şartların yeniden sağlanmasıyla yapılacak yeni bir başvuru da değerlendirilmelidir.
Taşınmaz alarak vatandaş olabilir miyim?
Belirli değerin üzerinde taşınmaz edinip tapu kaydına satış yasağı koyduran yabancılar istisnai yoldan başvurabilir. Değer eşikleri ve şartlar zaman zaman değiştiğinden güncel düzenleme kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
